Navigation

Buradasınız

Elma Hadisesi

Şimdi “neyin nesidir bu elma hadisesi” demeyin, biraz sabredin. Ben hadiseyi birkaç kez dinleyip artık tüm ayrıntılarını bildiğimden size öncelikli tavsiyem şudur: Aman haaa… elma deyip geçmeyin. Elmayı ve kıymetini anlamayan hiçbir şeyi anlayamaz, elmasının kıymetini bilmeyenler de her şeyini kaybetmeye mahkûmdur. Bu kadar iddialı yazıyorum ve bu görüşümde de ısrarlıyım. Hâlbuki büyük resmin ne olduğudur esas mühim olan. Ama vesile olan şey basit bir elma olunca çoğu insan pek ciddiye almaz “bir elmadan da olay çıkaracak halimiz yok ya” denir, geçilir. Ayrıca işçi sınıfı, sınıf bilinci gibi konularla elmanın ne alakası var diye de düşünülebilir; fakat bu öyle basite alınacak bir elma hadisesi değil. Pazardan aldığın, suyunu içtiğin, kahvede ısmarladığın elmaya veya teknoloji markası olan apple ile hiç ilgili değil. Bizim konumuz olan elmalar sıradan, belki biraz eciş bücüş, yarısı yeşile, bir tarafı kızarmaya yüz tutmuş alelade elmalardır.

“Mesele sadece elmanın yerine portakal gelmesi değil, elmanın gelmemesi veya geç gelecek olması da değil, hatta mesele elma değil. Bugün bize sormadan elmayı değiştirmeye cüret edenler yarın kim bilir neleri değiştirmeye niyet ederler. Bak kardeşim bu patron milletinin ipini sağlam tutacaksın ki ipinden kopmasın. İp bir koptu mu bunların yapacaklarının ucu bucağı yoktur.”

Çoğunuz gibi ben de bir işçi çocuğuyum. Babamlar hep anlatırlar biz dinlerdik, hayat benim ve ailem için de çok zor olmuş. Köylerden kopup şehre gelen ve o zorlu yıllar boyunca bilmedikleri şehrin karma karışık usulleri, çilesi ve cefası içinde ayakta durmaya çalışmışlar. Tabiri caiz ise hayata tırnaklarıyla tutunmuşlar. Kendilerinin söylediğine göre şehre geldiklerinde ne elde avuçta bir şey varmış ne de bir iş bilgisi; bir tek namuslu, gururlu ve mert olmakmış bildikleri. Şimdilerde pek kimsenin aldırış etmediği bu vasıflar o zamanlar en mühim vasıflarmış. Her ne kadar bazı konularda eksikli olduklarını söyleseler de bir kere söz verildi mi sözünü tutan, sır verildi mi sırrını tutan, birlikten kuvvet doğar lafının hakkının verildiği yıllarmış o yıllar. Bilindiği gibi o zamanlarda gurbet ellerde, derme çatma evlerde yaşamak bizimkiler gibi yüz binlerce emekçinin kaderi olmuş. Tüm o cefalı yıllar bugünkü kuşakların kafasında ne olarak canlanıyor bilmiyorum. Fakat bence nereden ve nasıl geldiğimizi, hangi yollardan geçtiğimizi, kim olduğumuzu aklımızdan asla çıkarmamalıyız. Bunları öğrenmek, deneyimleri, hatıraları ve en önemlisi o eşsiz dayanışmayı bugünlere taşımak çok önemli. Sonuç olarak birçokları gibi bizimkiler de şehirde işçi olmuşlar.

En son ziyaretlerine gittiğimde şimdi yaşları 70’lerini geçmiş olan annem ve babamla yemek sofrasındaydık, konu bir anda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın patronlarla yaptığı toplantıda “biz OHAL’i grevleri yasaklamak için kullanıyoruz” demesine geldi. Bu ifade emekli metal işçisi babamın canını fena halde sıkmıştı, hatta yerinde duramıyor, burnundan soluyordu. Bizim elma hadisesi de burada açılmış oldu. Babam kaç zamandır bu OHAL ve grev yasağını kahvedekilerle, komşular ve akrabalarla tartışmış. Dediğim gibi babamın her zaman çeşitli anıları olurdu, fakat bunları ilk zamanlar dinlediğimde doğru anlayamamıştım. Konular sabit: İşçilik, fabrika, direniş, grev, sendika vs. O günlerin konusu açılıp da babam anlatmaya başladığında önceleri pek anlamadığım yalnızca hissettiğim tuhaf bir gurur ve emin olma hali olurdu ifadelerinde, tavırlarında. Gözleri bazen hafifçe ıslanır, bazen hırslanır, biz yeni kuşakları ve bugünü küçümser, aksileşir, “bu zamanın insanı boş” derdi, kızar bağırırdı. Babam yetmezmiş gibi annem de anlatılanlara hatırladıklarını ekleyip sanki bizler başka bir gezegende doğmuşuz, dünya dışında yaşıyormuşuz gibi konular açıldıkça açılırdı. Sonra ara ara bize bakıp gülerlerdi. Tüm bu anlatılanlar her şeyden çok işçilerin grevleri, direnişleri, patronların enselerinde nasıl boza pişirdikleri, işçilerin aralarındaki dayanışma, kardeşlik, ne kadar gururlu ve inatçı oldukları ile ilgiliydi.

İşte böylece elma hadisesine gelmiş olduk. Ailemi ziyaret etmiştim, yemek sırasında bir sohbet başladı. Babamdan önceleri de birkaç kez dinlediğim bir mevzu tekrar gündeme geldi. Sanki o günü yaşıyormuşçasına hırsla, bazen bağırarak, gözleri parlayarak anlatıyordu… Olay 1970’li yıllarda fabrikada çalışırken başlarından geçmiş.

BABAM: O zamanlar gençtim, lafımızı bir kere söylerdik, söz ağızdan çıkar ve o iş tamam olurdu. Yemeği yemiştik yani saat öğleni geçmişti, işbaşındaydık. Dışarıdan bazı sesler geliyordu, bir arkadaş koşarak yanımıza geldi “karşı fabrikanın işçileri iş durdurmuş, sonra da yolu kesmişler” dedi. Biz de hemen içeride irtibatlandık. Durumu kendi gözleriyle görmesi ve bize bilgi getirmesi için birkaç kişiyi arka taraftan E5’in kenarına gönderdik. Arkadaşlar dönünce anlattılar. Hakikatten yolu kapamışlar ve işçiler fena öfkelilermiş. Durumu öğrenince fabrikamızdaki işçilerle organize olduk, işi bırakıp doğru arkadaşların yanına gittik. Biz oraya vardığımızda başka fabrikalardan da işçiler geliyordu. Başlarda olayın ne olduğunu tam bilmiyorduk. O zamanlar işçi bir şey yaptığında diğer işçiler polismiş, yasaymış, ıvırmış, zıvırmış takmazlardı, vururdu yumruğu, alırdı alacağını!

Sorduk işçilere “hayırdır, niye iş durdurdunuz, yolu niye kapattınız” diye. Bu sıra işçiler öfkeden bir şey anlatamıyor, burunlarından soluyorlardı. Hep bir ağızdan bağıra çağıra “nasıl olur da böyle bir şey yapar, ne sanıyorlar bizi, yedirir miyiz hakkımızı, bunun hesabını soracağız” diyorlardı. Baktık öfke devam ediyor kenara çekildik onlarla beklemeye devam ettik. Ne kadar zaman geçtiğini bilmiyorum ama hâlâ meselenin ne olduğunu öğrenememiştik. Baya bir süre arkadaşlarla biz de yolda bekledik. Zaten birbirimize herhangi bir yabancılığımız yoktu, onlar işçi biz işçi, yani davamız ortaktı. Bir süre sonra baştakilerden birinin yanına vardık, meselenin önünü arkasını öğrenmek istediğimizi söyledik. Bu sıra civardaki fabrikalardan işçiler de toplanmış 1500-2000 kişiydik.

Hadise şuymuş: Patron o günkü yemek listesinde işçilere haber vermeden, kafasına göre değişiklik yapmış. Daha doğrusu o günkü yemekte meyve olarak listede olan elma yerine portakal getirtmiş. Evet, ikisi de meyve olan bildiğiniz elma yerine bildiğiniz portakalı getirtmiş. Yemeğe çıkan işçiler listede olması gereken kırmızı elmayı değil de sarı portakalı görünce çıngarı koparmışlar. Hemen toplaşmışlar, karar almışlar “ya elma hemen gelecek ya da bugün iş yok!” demişler. Patron telaş içinde oraya buraya telefon etmiş, ha şimdi ha birazdan derken elmanın gelişi gecikince işçiler işi durdurmuşlar, bununla da yetinmeyip fabrikadan çıkıp E5’i de trafiğe kapatmışlar. Patron yalvar yakar işçilere işbaşı yapmalarını rica etmiş, bakmış olacak gibi değil “tamam bugün çalışmayın ama bari E5’i trafiğe açın” demiş. Ama işçilerin gözü patronu görecek durumda değilmiş. Fabrikada sözü geçen ve babamlarla konuşan işçi beraberce duvarın kenarına geçmişler ve kendisi durumu şöyle özetlemiş: “Kardeş, mesele sadece elmanın yerine portakal gelmesi değil, elmanın gelmemesi veya geç gelecek olması da değil, hatta mesele elma değil” demiş. Devam etmiş: “Bugün bize sormadan elmayı değiştirmeye cüret edenler yarın kim bilir neleri değiştirmeye niyet ederler. Bak kardeşim bu patron milletinin ipini sağlam tutacaksın ki ipinden kopmasın. İp bir koptu mu bunların yapacaklarının ucu bucağı yoktur.”

İşin aslını böylece tam öğrenince biraz gülümsedim “vay be” dedim, sevindim. Babam yüzüme baktı, biraz durakladı ve biraz önceki tonda devam etti; “bitmedi, söyleyeceklerimin devamı var” dedi ve ekledi: “Bizim zamanlardan sonra her şey çok geriledi, hele şimdilerde bir de sarı öküz hikâyesi çıkmış. Bebeler (acemi işçilere denirmiş) kahvede birbirine bunu anlatıp duruyor, neymiş sarı öküzü vermeyecekmişsin! Bizim zamanımızda biz ipi daha elmadayken sıkı tuttuk. Sonrakiler gevşedi ve işler işçi çıkarma noktasına kadar geriledi. Bugün adamlar grevleri yasaklıyorlar, bu da yetmezmiş gibi bunu televizyondan açık açık söyleyebiliyorlar. Demek ki karşılarında bir işçi görmüyorlar, ondan coşup böyle konuşuyorlar. Bizim zamanlarda bir laf vardı: İşçinin sopası, “adam” edilmesi gerekenlerin tımarlanmasıdır. Tımarlayacaksın ki işçinin gücünü dibine kadar anlasın. Patronun, siyasetçisinin ipini koyuverirsen grevi de yasaklar, gün gelir sendikayı da yasaklar!”

Bunu da ekledikten sonra ben babamın ayaktaki haline dikkatle baktım. Hareketleri biraz yavaşlamış, o günleri yaşıyordu. Düşündüm, kelime kelime anlattıkları aklımda canlandı, hatta o günü yaşadım dahi diyebilirim. Sonra gözümü kırpmış olmalıyım ki babam bana “anladın mı” dedi, ben bir şey demeden dışarı çıktı…

Sevgili arkadaşlar, babamın meselesini sizlere aktarabildim mi emin olamadım. Umarım ailemin anıları bana olduğu gibi sizlere de iyi bir ders olmuştur. Hey gidi elma hey... Bir elma hadisesinden başladık bakın nerden nereye vardık. Bugün, grevlerin fırsattan istifade yasaklandığı günlerden geçiyoruz. Elmadan sonra ne çok şey değişmiş değil mi?

3 Ağustos 2017

UİD-DER Aylık Bülteni

Son Eklenenler

  • Kocaeli’nin Darıca ilçesinde yer alan VIP Tekstil’de sendikalaşmak istedikleri için işten atılan işçilerin, 27 Kasımda işyeri önünde başlattıkları direniş devam ediyor. İzmir Gaziemir Serbest Bölgede üretim yapan Sf Trade Tekstil’de...
  • İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk 1 Ocak 2018’den bu yana uygulanıyor. Zorunlu arabuluculuk, iş mahkemelerinin yükünü ve birikmiş dava dosyalarını azaltacağı, işçilerin alacaklarını çok daha kısa sürede alacağı propagandasıyla pazarlandı. İşveren...
  • Kardeşler, SGK soyuluyor. Nasıl mı? 2012 yılında yeni bir online sisteme (MEDULA) geçiş yapılmıştı. Bu sistemle birlikte sağlık hizmetlerinin devlet tarafından elektronik ortamda izlenebileceğini söyleyen yetkililer, soygun düzeninin tamamen...
  • Metal işkolundaki grup toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin taraflarından biri olan DİSK/Birleşik Metal-İş Sendikası, kamuoyuyla bir araştırma paylaştı. 5 Şubatta çıkacağı greve hazırlanan sendikanın “Metal İşçisinin Gerçeği” başlıklı araştırmasında,...
  • Türk Metal Sendikası, Bursa’da ve Gebze’de üretim yapan Akwel otomotiv’de örgütlenme çalışmasıyla çoğunluğu sağladı. Ancak işçilerin sendikalaşma hakkını tanımayan Akwel patronu, işten atma saldırısına girişti. 13 Aralıkta 2 işçiyi işten çıkarttı....
  • Mutsuzluk, yalnızlık, karamsarlık ve geleceğe dair umutsuzluk! Gençlik yılları insanın en güzel çağı olmalıyken, sermaye düzeni yüzünden en kâbus dolu yıllar olarak geçiyor. Geleceğe dair kurduğumuz hayallerimiz birer birer sönüyor. Bu tablo tabii...
  • 3 yıllık sözleşme, esnek çalışma ve sefalet ücreti gibi dayatmalarında ısrar eden metal patronlarının örgütü MESS, Birleşik Metal-İş ve Türk Metal’in grev kararının ardından lokavt ilan etti. MESS gerçek enflasyonun yüzde 30’ların üzerinde...
  • Geçtiğimiz günlerde MESS Genel Sekreteri Özgür Barut, bir TV kanalında metal sözleşmesine dair açıklamalarda bulunmuştu. Bu “açıklamalarda” çarpıtma ve manipülasyon arşa çıktı. Hazırlanan sorular ve buna verilen cevaplarla patronlarımızın ne kadar...
  • Gebze Organize Sanayi Bölgesinde bulunan 2 fabrikasında iş makinelerinde kullanılan endüstriyel hortumlar üreten Trelleborg’da işçilerin grevi 44. gününde kazanımla sonuçlandı. Petrol-İş Sendikasının örgütlü olduğu Trelleborg fabrikalarında grev, 10...
  • “Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler!” Hemen hemen herkesin bildiği bu sözleri, Fransa kraliçesi Marie Antoinette söylemiştir. Halk ekmek bulamayıp açlık ve yoksulluktan kırılırken, kral ve soylular saraylarda vur patlasın, çal oynasın bir yaşam...
  • İngiltere merkezli uluslararası yardım kuruluşu Oxfam, servet ile sefalet arasındaki derin uçurumu gözler önüne seren bir rapor açıkladı. Oxfam raporunda ironik bir dille şu çarpıcı ifadeler yer alıyor: “Eğer herkes 100 dolarlık banknotlardan oluşan...
  • Merhaba dostlar! Metal işçisi kadınlar ve işçi eşleri olarak yazıyoruz bu satırları sizlere. Farklı şehirlerde, metale, demire şekil veren 130 binden fazla işçiyi ilgilendiren toplu iş sözleşmesini bizler de yakından takip ediyoruz. Kimimiz...
  • Birleşik Metal-İş üyesi binlerce işçi, 19 Ocakta Gebze’de MESS dayatmalarına karşı coşkulu bir miting gerçekleştirdi. Saat 11.00’de Gebze Trafo Meydanı’nda toplanan metal işçileri, “Metal işçisinin sabrı taştı! Çocuklarımız için grev! Haklarımız...