Navigation

Buradasınız

Hendek’ten Sonra: İş Güvenliği Uzmanları Gerçekten Sorumlu mu?

Sakarya Hendek’te bir havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 7 işçi yaşamını yitirmiş, 126 işçi de yaralanmıştı. Olayın ardından gerçek sorumlular yerine fabrikada çalışan mühendis, ustabaşı ve iş güvenliği uzmanı tutuklandı. Tepkilerden sonra patronlardan Yaşar Coşkun tutuklandı. Yaşar Coşkun, savcılıkta verdiği ifadede büyük bir ikiyüzlülükle fabrikaya doğru düzgün gitmediğini, asıl sorumluların kimya mühendisi, iş güvenliği uzmanı ve işçiler olduğunu söyledi. Elbette bu ifadeler şaşırtıcı değil. Tüm iş cinayetlerinde patronlar benzer açıklamalar yapıyorlar. Bir mühendis bulup fabrika müdürü/işveren vekili yapıyorlar, tüm sorumluluğu o mühendisin üstüne atıyorlar. İş güvenliği uzmanı bulundurma zorunluluğu olduğu için iş güvenliği uzmanı çalıştırmak zorunda kalıyorlar.

Sakarya Hendek’te bir havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 7 işçi yaşamını yitirmiş, 126 işçi de yaralanmıştı. Olayın ardından gerçek sorumlular yerine fabrikada çalışan mühendis, ustabaşı ve iş güvenliği uzmanı tutuklandı. Tepkilerden sonra patronlardan Yaşar Coşkun tutuklandı. Yaşar Coşkun, savcılıkta verdiği ifadede büyük bir ikiyüzlülükle fabrikaya doğru düzgün gitmediğini, asıl sorumluların kimya mühendisi, iş güvenliği uzmanı ve işçiler olduğunu söyledi. Elbette bu ifadeler şaşırtıcı değil. Tüm iş cinayetlerinde patronlar benzer açıklamalar yapıyorlar. Bir mühendis bulup fabrika müdürü/işveren vekili yapıyorlar, tüm sorumluluğu o mühendisin üstüne atıyorlar. İş güvenliği uzmanı bulundurma zorunluluğu olduğu için iş güvenliği uzmanı çalıştırmak zorunda kalıyorlar. Çoğu zaman iş güvenliği uzmanına verilen parayı boşa verilmiş bir para, maliyeti arttıran bir unsur olarak düşünüyorlar. Uzmanın alınması gerektiğini söylediği önlemlerin birçoğunu almıyorlar. Çünkü iş güvenliği önlemlerini de gereksiz masraf, maliyet görüyor patronlar.

6 yıldır iş güvenliği uzmanı olarak çalışıyorum. Kısmi zamanlı olarak birçok işyerinde görev yaptım. Bizler bağımsız denetmenler gibi çalışamadığımız için söylediklerimizi patronlar hiçbir zaman dinlemiyorlar. Bu süreçte zorluklar yaşadığım birçok fabrika oldu. Bunlardan birkaç tanesini örnek olarak anlatmak istiyorum. Biz uzmanlara patronların nasıl baktığını daha net anlayabilirsiniz. Daha önce gittiğim fabrikalardan biri demir döküm fabrikasıydı. Bu fabrika ilkel çağlardan kalmış gibi görünen bir yerdi. Her yerden alevler çıkıyordu. Kumdan kalıplar yapıldığı için fabrikada her yer kum ve toz içindeydi. Burada tüm işçilerin pnömokonyoz olabileceğini, bir an önce önlem alınması gerektiğini, bu şekilde bu fabrikanın çalışmaması gerektiğini söyledim patronlara. Eğitimde işçilere de benzer durumları anlattım. O gün peşimden OSGB’yi (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimlerinin çalıştığı işyerleri) arayarak benim patronumla görüşmüşler. “Biz bu uzmanı istemiyoruz, bize başka uzman gönderin” demişler. Beni o fabrikadaki görevden aldılar başka bir uzman arkadaş görevlendirdiler.

Başka bir fabrika denetiminde yüksekte çalışan işçiler vardı. İşi durdurdum, işçileri yüksekten indirdim, o sırada hemen patron yanıma geldi. “Sen ne yapıyorsun, biz bu işi yıllardır bu şekilde yapıyoruz, sen kim oluyorsun da işi durduruyorsun” gibi cümleler kurdu ve beni çalışma sahasından uzaklaştırdı. Benim durdurduğum işi hiçbir önlem almadan tekrar başlattı. Burada iş güvenliği uzmanı olarak yapabilecek hiçbir şeyim yoktu. Yasal olarak bizlerin iş durdurma yetkileri de bulunmamaktadır. Kendi inisiyatifimizle bu tür işlemler yapıyoruz fakat düzeltebildiğimiz yer çok az. Bu fabrika için yapabileceğim tek şey vardı, o da fabrikayı Bakanlığa bildirmek. Fabrikayı 2 kere Bakanlığa bildirdim. Uzun bir aradan sonra fabrikaya müfettişler geldi. Gelen müfettişler fabrikada doğru düzgün hiçbir önlem aldıramadılar. Çünkü para cezası dışında patronlara kesilebilecek bir ceza bulunmamaktadır. O fabrikaya da komik bir rakamda ceza kesildi. Patron önlem almak isteseydi yapacağı masraf ödediği cezanın belki de 10 katı olacaktı. Bu durum patronun işine gelmediği için cezayı ödedi, aynı şekilde hiçbir önlem almadan fabrikada çalışmaya devam etti.

İş güvenliği uzmanı olarak alınması gereken önlemleri veya tespit ettiğimiz uygunsuzlukları noter onaylı “iş güvenliği öneri tespit defterleri”ne yazmamız gerekiyor. Birçok işyerinde bu defter patronun kasasında kilitli olarak duruyor. Bir şey yazmak isterseniz patrondan izin almanız, defteri istemeniz gerekiyor. Defteri alabilsek bile önce yazacaklarımız hakkında bilgi alıyorlar. İşlerine gelmeyen hususları yazdırmıyorlar. Üstüne utanmaz bir şekilde “siz deftere yazıp sorumluluktan yırtmak istiyorsunuz, sorumluluğu bizim üstümüze atmak istiyorsunuz, yok öyle bir şey” diyerek deftere bir şey yazdırmak istemiyorlar. Sanki işyerleri bize ait! Her önlemi masraf diyerek engelliyorlar üstüne de bizim sorumluluk almamızı istiyorlar.

Başka bir fabrikada deftere tespit ettiğim eksiklikleri yazdım. Patrona defteri götürdüm, imza atmasını istedim. Yasal olarak patron imza atmasa da deftere yazılanları tebliğ etmiş sayılıyoruz. Defteri okudu, bunu imzalamayacağını söyledi. Peşinden “sizin paranızı ben veriyorum, siz gelmiş benim aleyhime olan durumları deftere yazıyorsunuz” diyerek yine beni OSGB’deki patronuma şikâyet etti. OSGB’deki patronum beni yanına çağırarak “neden her şeyi deftere yazıyorsunuz, sözlü söyleyin yaparlar zaten. Her şeyi deftere yazdığınızda sorun yaşıyoruz, bizimle çalışmak istemiyorlar” dedi. Bu arada patronumuz da bir iş güvenliği uzmanı ve bal gibi de biliyor yasal olarak bizim deftere yazmaktan başka şansımızın olmadığını. Ben de “benim yapabilecek bir şeyim yok, deftere yazmam gerekiyor, yazdıklarımızı yaparlarsa deftere yapıldı diye de yazarız. Siz de çok iyi biliyorsunuz ki deftere yazmadıklarımızdan bizler sorumlu tutuluyoruz” dedim. Yine sorun çıkartan işyerindeki görevimden alınıp başka işyerlerinde görevlendirildim.

En ucuz önlem olan kişisel koruyucu donanım aldırmak istiyorsunuz, en ucuzundan en kalitesizinden alıp işçilere dağıtıyorlar. Gittiğim birçok işyerinde tek kullanımlık kulaklık ve maskeleri işçilere haftalık veya aylık veriyorlar. Oysaki onlar tek kullanımlık veya bir gün kullanım için uygun. Diğer günlerde hiçbir koruyuculuk özelliği kalmıyor. Bu konu ile ilgili bir şey söylediğimizde hemen çok masraflı oluyorsunuz diyorlar.

Sakarya-Hendek’te yaşanan patlamanın ardından patronun verdiği ifadelere baktığımızda bizlerin sürekli yaşadığı sorunları görüyoruz. Hendek’te yaşanan patlamada çalışan işçilerin yanlarında fazla patlayıcı malzeme olduğu söylenmişti, patron ise mevzuat gereği bulundurması gerektiği kadar malzeme bulundurduklarını öne sürüyor. Bakın ifadesinde ne diyor:“Bunun, belirlenmesinin sorumluları ise kimya mühendisleri ve iş güvenliği uzmanıdır. Uyarılara rağmen işçiler fazla malzeme getirmeye devam ediyorsa işçiler de sorumludur. Bunun kontrolü ve sorumluluğu bende değildir. Bu hususta iş güvenliği ve sorumlu müdür deftere yazmış ise de bana iletmemiştir.

“Ayrıca defter önüme gelmemiştir. Gelseydi zaten imzam olurdu. Yapılan iş güvenliği toplantısına en son 4-5 sene kadar önce katılmıştım. Bundan sonra toplantılara katılmadım çünkü fabrikanın işveren vekili Asiye Hanım’dır. İmza yetkisi ondadır. MÜSİAD Başkanı olduğum için çok yoğunum. Yaklaşık 3-4 yıldır fabrikaya nadiren gelirim. İş güvenliği uzmanı Aslı Bozkurt’un tespitleri varsa çalışmaya neden devam etti ya da neden durumu deftere yazmadı? Çalıştığı sürece de bana herhangi bir eksiklik bildirmemiştir. Ayrıca fabrikada yılda 3-4 denetim yapılırdı. Kesinlikle bize denetimden önce haber gelmezdi.”

İfadeleri okuduğumuzda deftere yazılmadığını söylüyor. Acaba iş güvenliği defteri nerede? Uzman bu deftere ulaşabiliyor muydu? Bu durumu fabrikanın iş güvenliği uzmanı ifadesinde anlatmıştı. Söylediklerinin hiçbirinin yapılmadığından, deftere tespitleri yazdırmadıklarından bahsetmişti. Patron fabrikayı yönetmiyormuş, bütün kararları mühendisler ve yetkilendirdiği kişiler alıyormuş gibi ifade vermiş, düpedüz yalan ifadedir. Hangi işyerinde patrondan habersiz önlem aldırılabilir?

Önlem almak demek para harcamak demek, iş güvenliği önlemlerini masraf olarak gören patronlar hiçbir işyerinde bu önlemler için para harcamak istemiyorlar. O yüzden de her yıl 2000’den fazla işçi iş kazalarında hayatını kaybediyor. Bu durumu düzeltebilecek tek durum işçilerin örgütlü hareket etmesidir. İş kazalarında ölmemek için örgütlenmekten başka çaremiz yok.

11 Temmuz 2020

Sınıf, Emek, Tarih, Yaşam

Sınıfın Penceresinden

  • Sömürünün, salgınların, savaşların, işsizlik ve yoksulluğun olmadığı bir dünyada yaşayabiliriz. Bunun hayal olmadığını, en az yarın kadar mümkün ve gerçek olduğunu biliyoruz. Yaşadığımız çağda bunun tüm imkânları var. Ancak sermaye biriktirmeye dayalı kapitalist sömürü düzeni, insanın toplumsal mutluluğunu zerrece umursamıyor. Bu düzende milyarlarca insan bir avuç asalağın mutluğu için ter akıtıyor, acı çekiyor. Egemenlerin cenneti yoksulların sefaleti üzerinde yükseliyor.
  • Pandemiyi işçilerin haklarını gasp etmenin fırsatına çeviren patronların elindeki en kullanışlı silahın Kod 29 olduğunu sürecin başından beri vurguluyoruz. Zaman içinde emekçilerin gözünde teşhir olan Kod 29’a yönelik Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından düzenleme yapıldı. Kod 29’un çalışma hayatında belirsizliklere yol açtığını söyleyen Bakanlık; “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan” hallerin tamamı için ayrı ayrı kodlar belirlendiğini açıkladı. Peki, bu ne anlama geliyor? Düzenleme gerçekten Bakanlık ve sermaye medyası tarafından iddia edildiği gibi Kod 29 mağduriyetini ortadan kaldıracak mı?
  • İnsan, toplumsal iletişim aracı olarak dil ve yazının yanı sıra sembollere de başvurur. Semboller duygu, düşünce ve hayalleri etkili şekilde anlatabilmenin, toplumsal aidiyet duygusunu güçlendirmenin aracıdır. Döneme, coğrafyaya, kültüre göre farklılıklar gösterir. Kimi sembol ve imgeler ise evrenseldir. Hangi coğrafyada olursa olsun, hangi dilde konuşulursa konuşulsun aynı şeyi ifade eder. Ateş mesela özgürlüktür, yaşamdır, kararlılıktır. Karanlık insanlar için tehlikeli, ürkütücü ve bilinmezliklerle doludur. Aydınlık güvenlidir, mutlu yarınları muştular. Bu yüzden bütün kültürlerde karanlık ölümü ve kötülüğü; aydınlık ise yaşamı, iyiliği ve sevinci simgeler.
  • Emekçi kadınların ekmek ve gül mücadelesinin sembolü olan 8 Mart’ı geride bıraktık. “Emekçi Kadın: Direncin ve Değişimin Öyküsü” yayın akışımızın gösterdiği gibi; işçi sınıfı ve onun bir parçası olan emekçi kadınlar dirençleriyle, mücadeleleriyle büyük değişimler yaratmışlardır ve yaratmaya devam etmektedirler. Adaletsizlikleri, eşitsizlikleri görmeye başlayan, bunlara karşı sessiz kalınamayacağını kavrayan, ekmek kavgasını artık sınıf mücadelesi olarak gören ve her şeye rağmen bu mücadelenin içinde yer almaya başlayan kadınlar, değişme ve değiştirme gücü kazanırlar. Böyle kadınlar hep vardılar ve hep var olacaklar. Yaşamın yarısı olan emekçi kadınlar, bu nedenle dünyayı değiştirme mücadelesinin de yarısıdır aynı zamanda.
  • Hayat, toplum, dünya, insan, her şey ve herkes bir değişim ve dönüşüm içinde. Değişim hayatın gerçeği, olmazsa olmazı. Oysa ne çok duyar ya da söyleriz şu cümleleri: “Hiçbir şeyin değişeceğine inanmıyorum”, “İnsanların değişeceğine inanmıyorum”, “İtiraz etsem ne değişecek ki?”, “Böyle gelmiş böyle gider!” Pek çoğumuz kötü yönde değişim olacağına, yani her şeyin daha kötüye gideceğine kolaylıkla inanırız da sıra olumlu yönde değişime gelince buna bir türlü inanamayız. Hiç düşündük mü, nedir bize bu basmakalıp cümleleri kurdurtan, bizi bu yalanlara inandıran?
  • Kapitalistler sadece çeşit çeşit mallar, ürünler satmaz, olağanüstü başarı hikâyeleri de satarlar. Amazon, Microsoft, Disney, Apple, Tesla… Ya da yerli hikâyeler? Sabancı, Zorlu Holding veya Acun Medya… İmkânsızlıklardan doğan bu başarı hikâyelerinde her türlü sıkıntıya katlanıp dişini sıkan, sıfırdan başlayıp zengin olan “kahramanlar” vardır. Milyonların içinden sıyrılıp zirveye oturan bu “sıra dışı” insanların hikâyeleri en çok da yoksul gençlerin hayallerini süsler. Tam manasıyla “kapitalist yayıncılık” anlayışıyla basılıp yayılan bu hikâyelerin büyüsüne kapılanlar, gün sonunda tuzak bir soru sorarlar kendilerine: “Neden ben de olmayayım?”
  • Covid-19 salgınının daha başında patronlar ve iktidar temsilcileri “artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak” ve “yeni normal” söylemini dillerine doladılar. Aradan geçen bir yıllık süre zarfında yapılan “hukuksal” düzenleme ve fiili saldırılarla bu söylemle neyi kastettiklerini ortaya koydular. İşçiler ücretsiz izin, kısa çalışma, uzaktan çalışma dayatması, sendikal baskılar, Kod 29 ile işten atma gibi saldırılarla yüz yüze kaldılar. Covid-19 salgınını her anlamda fırsata çeviren patronlar, uzaktan çalıştırmanın verimliliğini bu süreçte bir kez daha test etmiş oldular. Ve gördüler ki, işçileri evden çalıştırmak hem daha az maliyetli hem de daha verimli! Böylece dünyada olduğu gibi Türkiye’de de uzaktan çalıştırılan işçi sayısı pandemi sürecinde arttı, şimdi de kalıcı hale getiriliyor.
  • İktidar, ne pahasına olursa olsun varlığını sürdürmek, toplumu istediği gibi şekillendirmek, devlet kaynakları üzerinde oturmaya devam etmek istiyor. Bu yüzden olağanüstü gündemler eşliğinde siyasal gerilimi ve kutuplaşmayı alabildiğine keskinleştirmeye, muhalefeti parçalamaya, bilinçleri felçleştirmeye, emekçilerin odağını kaydırmaya ve gerçek sorunların üzerini örtmeye çalışıyor.
  • Çözülemeyen sorunlar, kibir ve büyüklenme içindeki iktidar sözcülerinin sorunların çözümüne odaklanmak yerine akşam sabah tehditler savurmaları, topluma korku salmaya çalışmaları her geçen gün daha fazla insanda bıkkınlık yaratıyor. İşçiler, işyerlerinde ve dost sohbetlerinde şikâyetlerini dile getiriyor, yaşadıkları koşullardan hoşnut olmadıklarını ifade ediyorlar.

Son Eklenenler

  • Pandemi bahanesiyle alınan 1 Mayıs yasaklarına İstanbul da eklendi. İstanbul Valiliği pandemi bahanesiyle kent genelindeki tüm eylem ve etkinlikleri 17 Mayıs’a kadar yasakladı. Yasak kararı 1 Mayıs’ı kapsadığı gibi emek ve meslek örgütlerinin...
  • İngiltere’de polis yasası karşıtı eylemler ülke geneline yayılarak devam ediyor. “Polis, Suç ve Ceza Mahkemeleri Yasa Tasarısı”na tepkiler ülke çapında çoğalıyor, Muhafazakâr Parti hükümetine öfke büyüyor. Eylem günü ilan edilen 17 Nisanda sokaklara...
  • Bizler özel hastanede çalışan kadın sağlık işçileriyiz. Birlikten doğan gücümüzün mutluluğunu sizlerle paylaşmak istiyoruz. Yaptığımız iş ağır ve tehlikeli olduğu için ayda 140 saat çalışmamız gerekir. Fakat bizler 240 saatten fazla çalışıyoruz ve...
  • Sömürünün, salgınların, savaşların, işsizlik ve yoksulluğun olmadığı bir dünyada yaşayabiliriz. Bunun hayal olmadığını, en az yarın kadar mümkün ve gerçek olduğunu biliyoruz. Yaşadığımız çağda bunun tüm imkânları var. Ancak sermaye biriktirmeye...
  • Gebze Dilovası’nda bulunan Systemair HSK fabrikasında çalışan işçiler, Birleşik Metal-İş sendikasında örgütlenmişlerdi. İşçilerin sendikalaşmasının önüne geçmek isteyen Systemair HSK patronu iki işçiyi tazminatsız bir şekilde işten atmış, 46 işçiyi...
  • Manisa’nın Soma ilçesinde 13 Mayıs 2014’te 301 madenci iş cinayetinde yaşamını kaybetmişti. Katliamın ardından açılan davada aralarında Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Can Gürkan’ın da bulunduğu tutuklu 5 sanık için 15 yıldan 22...
  • 2019 yılına emekçilerin dünyanın dört bir yanında ekonomik krize, yoksulluğa, yolsuzluğa ve adaletsizliğe karşı isyanları damga vurmuştu. Bir isyan yılı olan 2019’da öğrenciler de iklim değişikliğine karşı mücadeleye giriştiler. 15 yaşındaki Greta...
  • Salgın… Sokağa çıkma yasakları, kapanan restoranlar, mağazalar... Büyüyen online alışveriş firmaları… Bu firmalarda çalışanların ve kuryelerin artan iş yükü ve solan yaşamlar… Sokakta, caddede, her taraftan vızır vızır geçen, iki tekerlek üzerinde...
  • Çiftçiler Ayakkabı fabrikasında çalışan işçiler patronun keyfi uygulamalarına, yaptığı haksızlıklara karşı defalarca seslerini duyurmaya çalışmış, ancak yönetim duymazlıkdan gelmişti. Bu yaşananlar karşısında işçiler Deriteks sendikasında örgütlenme...
  • 2022 yılında Katar’da düzenlenecek Dünya Kupası için uluslararası müsabakalar yakın zamanda başladı. Müsabakalar sırasında ve sonrasında Almanya, Norveç, Hollanda ve İrlanda başta olmak üzere bazı ulusal ekiplerin gündeminde turnuvanın oynanacağı...
  • Nisan ayı başında çeşitli sektörlerden işçiler olarak buluştuk. Covid-19 pandemisi bahane edilerek patronların haklarımızı nasıl da fütursuzca gasp ettiğini konuştuk. Aynı zamanda yine bu süreçte mücadele ederek haklarını koruyabilen işçilerin...
  • ABD’nin Alabama eyaletinde Warrior Met şirketinin kömür madenlerinde çalışan 1100 maden işçisi greve çıktı. Amerika Birleşik Maden İşçileri Sendikası’na (UMWA) üye işçiler, talep ettikleri ücretin kabul edilmemesi karşısında 1 Nisanda iş bıraktı.
  • Gece-gündüz, salgın-hastalık demeden marketten evlere, restoranlardan işyerlerine her türlü ihtiyacı taşıyan kuryeler, motorlarını ve bisikletlerini bu kez adil bir ücret ve daha iyi çalışma koşulları için sürdü. Özellikle salgın sürecinde payına...

UİD-DER Aylık Bülteni