Navigation

Buradasınız

Teknolojik İlerlemelerin Fabrikalardaki Yansımaları

“Bir adım öne geçme zamanı! 60 yıllık tecrübemizi çalışma hayatımızın yarınları için seferber ediyoruz. Ülkemizi geleceğin merkezi yapmak için teknoloji hareketini başlatıyoruz.” Metal Sanayicileri Sendikası MESS ilk ürününü paylaşmaktan gurur duyduğunu söyleyerek MESS-Safe uygulamasının tanıtımını bu sözlerle yaptı. Bu dönemin yeni dünyada bir adım öne geçme zamanı olduğunu ifade eden MESS sözcüleri, hayata geçirdikleri uygulamayla bunu sağlayacaklarını coşkuyla anlatıyorlar.

“Bir adım öne geçme zamanı! 60 yıllık tecrübemizi çalışma hayatımızın yarınları için seferber ediyoruz. Ülkemizi geleceğin merkezi yapmak için teknoloji hareketini başlatıyoruz.” Metal Sanayicileri Sendikası MESS ilk ürününü paylaşmaktan gurur duyduğunu söyleyerek MESS-Safe uygulamasının tanıtımını bu sözlerle yaptı. Bu dönemin yeni dünyada bir adım öne geçme zamanı olduğunu ifade eden MESS sözcüleri, hayata geçirdikleri uygulamayla bunu sağlayacaklarını coşkuyla anlatıyorlar.

MESS-Safe uygulamasının patronlar için birkaç işlevi mevcut ve MESS üyesi olan bazı işyerlerinde kullanılmaya başlandı bile. Bunlardan biri kameralara entegre şekilde, çalışma alanı içerisinde maske denetimi yapan bir uygulama. İşçilerin üretim alanında özellikle bina girişleri, yemekhane gibi toplu bulunulan yerlerde maskelerinin takılı olup olmadığını ya da “düzgün” takılıp takılmadığını denetleyen gerçek zamanlı bir uygulama. Hem kendimizi hem de arkadaşlarımızı korumak için hayati öneme sahip olduğu iddia edilen uygulamanın ne kadar yerinde olduğu ısrarla ön plana çıkartılıyor. Onlara göre bu maskeyi düzgün takmayan, ya da bunaldığı için kısa bir süre de olsa çıkaran işçi hayati risk almış olacak. Bu durumda patron işçiyi “iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi nedeniyle” işten atabilecek. Böylece işten atılma korkusu sürekli diri tutulabilecek. Ama hepsi bu kadar değil. İşçiyi denetleyen bir gözün sürekli varlığı işçinin zihnine kazınacak. İşçi dinlenmek, nefes almak için bir an olsun duramayacak. Her an izlenme kaygısı ve endişesi bir psikolojik baskı yaratacak, her an her saniye çalışacak. Bu durum hem aşırı baskıya hem iş kazalarına hem de beraberinde çeşitli rahatsızlıklara neden olacak. Birileri işçileri sürekli gözetleyecek.

Bir diğer uygulama ise işçilerin “elektronik pranga” olarak tanımladığı fiziki mesafeyi ölçen cihaz. Metal patronları, “sosyal mesafenin hayati derecede önemli olduğunu biliyoruz” başlığıyla tanıttıkları bu uygulamayla işçilerin sağlığını düşündüklerini iddia ediyorlar. İşçiler, üretime odaklanmayıp da bir an için fiziki mesafeyi ihlal ettiklerinde onları bu uygulama sayesinde uyaracağız diyorlar. Boyna takılabilen bu cihaz iki işçi arasındaki mesafe 1,5 metrenin (yönetimin inisiyatifine bağlı olarak mesafe değiştirilebilir) altına düştüğünde cihaz ses, ışık ve titreşim olarak uyarı veriyor. Belli bir sürenin sonunda mesafeyi ne kadar ihlal ettiğiniz, daha çok nerelerde bulunduğunuz ya da kimlerle görüştüğünüzün haritası çıkartılabiliyor. Günün sonunda yapılan ürün adedi gibi mesafeye ne kadar uyduğunuzun skoru çıkarılıyor. İşveren sonucu dilediği gibi yorumlayabilir; işçinin “iş güvenliğini tehlikeye düşürdüğü” iddia edilebilir ve patron tarafından bunun gereği yerine getirilebilir. Buradaki asıl amacın işçileri birbirinden yalıtmak, işçilerin birbiriyle bağını kesmek olduğu aşikârdır.

Bu tür uygulamalar aslında MESS’in icat ettiği yeni tür uygulamalar değil. Daha önce buna benzer bir uygulamayı Amazon hayata geçirmişti. Tuvalet molalarını kısması ve paketleme konusunda işçilere ağır kotalar getirdiği bilinen şirket bu baskıları daha da ileriye taşımıştı. İşçilerin el hareketlerini izleyen “elektronik bileklik” ya da “kelepçe” kullanmaya başlamıştı. Böylelikle çalışanların el hareketleriyle stoklardaki ürün arasındaki ilişkinin izlenebilmesi kolaylaşmış olacaktı. TOT yani “time off task” yani “boşa harcanan zaman” uygulaması işçilerin performansının ölçülegeldiği bir uygulamaydı. Bu uygulamayla işçinin ürün paketlemediği süre toplanıyor; belli bir süre aşıldığında işçi işten atılabiliyor. Patronlar işçileri daha fazla nasıl çalıştırabilirim üzerine düşünüyor ve bunun formüllerini birbirlerinden öğreniyorlar. Üretimin hiçbir şekilde kesintiye uğramaması için çeşitli önerilerde bulunuluyor ve uygulamalar hızla hayata geçiriliyor. MÜSİAD’ın önerdiği çalışma kampları da buna dâhildir. Son dönemde yasaklarla birlikte tamamen izole üretim üsleri oluşturuluyor. İşçiye iş ve ev dışında başka bir hayat alanı bırakılmamak isteniyor, sendikaların, derneklerin çalışmaları bu nedenle engellenmek isteniyor. İşçi sadece çalışsın, bütün yaşamı bundan ibaret olsun isteniyor.

Yapay zeka, Endüstri 4.0, Toplum 5.0 olarak parlatılan teknolojik ilerlemeler bu düzende özellikle örgütsüz, sendikasız ve bu anlamıyla güçsüz olan emekçiler için koşulların iyileşmesi ya da ilerleme anlamına gelmiyor. “Süper akıllı toplum” olarak da ifade edilen Toplum 5.0 çeşitli “çözüm önerileri” getiriyor. Ekonomik kalkınmayı dengeleme ve sosyal sorunları çözme şiarıyla ön plana çıkarılan, daha önce “karanlık fabrikalar” olarak tanımlanan insansız üretim yapan fabrikaların insanlık ve dünyamız adına çok sevindirici olduğu iddia ediliyor. Yaşanan örnekler bizlere gösteriyor ki bu ilerlemeler bugün insanlık için değil ama sermayedarlar için kârlarına kâr katmak açısından mutluluk vericidir. Teknolojik ilerlemeler bugün toplumun genel çıkarlarına değil sermayeye hizmet ettiğinden her ilerleme, üretenlerin çalışma koşullarını daha da kötü hale getirebiliyor. İş saatlerinin kısaltılması şöyle dursun çalışma saatleri uzayıp reel ücretler düşebiliyor. Bu tür uygulamalarla da işçilerin her anı kontrol edilmeye çalışılıyor, işçileri adeta robota dönüştürmeye gayret ediyorlar.

Teknolojilik ilerlemeler insanlığa başka türlü bir dünya olabileceğini gösteriyor. Daha az işçiyle uzun saatler çalışmak yerine herkesin çok kısa periyotlarla çalıştığı, üretim araçlarının gelişimiyle bu periyotların daha da kısaldığı bir üretim biçimi olanaklı. İddia edildiği gibi gerçekten emekçilerin sağlığı düşünülüyorsa MESS-Safe türü uygulamalar yerine yapılabilecek çok daha temel şeyler vardır. Virüs karşısında korunabilmek için vücut direncinin yüksek olması gerekir. Bu bilinen bir gerçektir. Bunun için de çalışma saatlerinin düşürülmesi ve işçilerin düzgün beslenebilmesi adına ücretlerin yükseltilmesi gerekir. “Virüs saldırısı altındayız” diyenler elbette buna karşı en etkili silaha sahip olmak gerektiği fikrine katılacaklardır. Köle gibi çalışıyorsak, elimizde avucumuzda hiçbir şey yoksa ya da birilerinin iddia ettiği gibi kuru ekmekle karnımızı doyurarak virüsün karşısında duramayız. Sermayenin saldırısına karşı yanıt da benzer şekilde olabilir. Nasıl ki virüs sıklıkla ifade edildiği gibi toplumsal bir sorunsa ve buna karşı da toplumsal olarak durulabilirse, aynı şekilde sermayenin saldırılarına karşı da örgütlü olarak durabilir ve bu saldırıları boşa çıkartabiliriz.

15 Ocak 2021

Sınıf, Emek, Tarih, Yaşam

Sınıfın Penceresinden

  • Binlerce yıl ötelerden günümüze uzanan yapılar, aslında bizlere emeğin serüvenini anlatır. Tüm zenginlik doğanın ve emeğin ürünüdür. Emektir doğadaki zenginliği işleyip dönüştüren. Ta Firavunların Mısır’ından Roma’ya, Hindistan’dan Korkunç İvan’ın Moskova’sına kadar… Dillere destan olmuş şehirleri kuran emektir. Piramitler, saraylar, kanallar, katedraller, sarnıçlar, kemerler, tapınaklar… Emektir bugünün insanını dahi hayrete düşüren tüm bu yapıları yaratan yegâne güç!
  • İnsanlar var olalı beri emek harcadılar, ürettiler, üretiyorlar. Beslenmek, barınmak ve hayatta kalmak çok zordu. Doğa hem bütün ihtiyaçları barındırıyordu ama hem de bunlara ulaşmak ciddi bir emek gerektiriyordu. Çeşitli aletlerin yardımıyla kendi güçlerini kullanan insanlar, zamanla doğada var olan suyun, hayvanların, rüzgârın gücünü kullanmayı keşfettiler. Böylece ihtiyaçlarını üretmek, yaşamlarını sürdürmek çok daha kolay oldu. İnsanın üretim sürecindeki gelişimi hep devam etti. Üretim sürecine makineler girdi, ilk makineler…
  • Kadına yönelik şiddet, kadın cinayetleri durmaksızın artarken emekçi kadınlar aynı sorulara cevap arıyor: Kadına yönelik şiddetin önüne neden geçilemiyor? Şiddet neden artıyor? Siyasi iktidarın temsilcileri şiddetin nedeninin eğitimsiz, cahil, vicdansız, merhametsiz, öfkesini kontrol edemeyen, ailevi ve ahlâki değerlere sahip çıkamayan kişiler olduğunu söylüyor. Erkekleri vicdanlı ve merhametli olmaya çağırıyorlar. Söylenen sözler ilk anda kulağa hoş gelebilir ama kadına yönelik şiddetin ve kadın cinayetlerinin artmasının sebebi tam da siyasi iktidarın aileyi korumak adına kadınların haklarına saldırması ve erkek egemen zihniyeti körüklemesidir.
  • George Floyd, “nefes alamıyorum” diye inliyordu ama ırkçı polis umursamadı ve onu acımasızca öldürdü. Floyd’a yapılan bu muamele, kara derililerin değişmeyen kara bahtı, bitmeyen çilesidir. Yüzlerce yıl boyunca Afrika’dan Amerika’ya köle olarak satıldılar bir hayvan ya da bir eşya gibi. İnsan yerine konmayan, aşağılanan, horlanan siyahlar onlarca kez isyan ettiler ve sonunda 1861’de başlayan Amerikan İç Savaşı sonrasında kölelikten kurtuldular. Özgürlüklerine kavuşan siyahların gözleri daha bir ışıl ışıl parlamaya başladı. Ne var ki, o umutlu bakışlardaki ışıltı çok geçmeden solduruldu, tam bir vahşetle karşı karşıya bırakıldılar.
  • Siyasi iktidarın temsilcileri halkın gözüne baka baka yalan söylüyor, bunu da politik uyanıklık ve iş bilme olarak pazarlıyorlar. Gülerek liranın dolar karşısında değer kaybetmesinin halkı ilgilendirmediğini söyleyen Bakan Albayrak, belli ki milyonları istediği gibi aldatabileceğini düşünüyor. Şüphe yok ki bu konuşmanın ardında kibir ve emekçileri aptal yerine koyma vardır. Enflasyon ve işsizlik verilerinin çarpıtılması da aynı bakış açısının ürünü değil mi?

Son Eklenenler

  • Bir zamanlar yoksullara çare olan ayçiçeği yağı bugün el yakıyor. Şöyle en ucuzundan 5 litre ayçiçeği yağının fiyatı 72 lira! Oysa insanlığın kadim tecrübeleri ve yapılan araştırmalar sayesinde sağlıklı ve dengeli beslenmede proteinlerle birlikte...
  • “Uzaya çıkabilir miyiz?” sorusu dilden dile herkesin ağzında. Verilen cevaplara gülmemek elde değil. “Bırak abi uzaya çıkmayı, biz koronadan sokağa çıkamıyoruz. Geç kaldık uzaya, biz anca markete çıkarız!” diyenler mi arasınız, “liderimizle biz her...
  • Merhaba arkadaşlar, ben yeni mezun bir rehber öğretmenim. Engelli bireylerimizin eğitim aldığı özel bir rehabilitasyon merkezinde kısa bir süre çalıştım. Malûmunuz eğitimde fırsat eşitsizliği özellikle pandemi koşullarında hepten alıp başını gitti....
  • İnsanların uğrak noktalarından biri olan AVM’lerin sayısı her geçen gün artıyor. Dışarıdan bakıldığında çok şaşaalı duran AVM’lerin iç dünyası maalesef ki düşünüldüğü kadar parlak değil. Uzun süredir AVM’de çalışan bir işçi olarak size birkaç şey...
  • Edebiyatın Türkçe söyleyen büyük ustası Yaşar Kemal, 28 Şubat 2015’te hayata gözlerini yumdu. 90 yılı aşan ömründe Anadolu’nun yoksul insanları ile hemhal olan büyük usta, onların acılarını, korkularını, mutluluklarını, cesaretlerini anlatan...
  • İktidar ve avenesi yediklerini, içtiklerini canlı yayınlarda gözümüze sokuyorlar. Ahali, gördüğü yemekler karşısında yutkunadursun kendi saraylarına, malikânelerine, villalarına krizin gölgesi bile uğramaz. Kendileri tok olduğundan “uçuyoruz,...
  • Asgari ücretin belirlenmesini hepimiz dört gözle bekliyorduk. Bunlardan çok bir umudumuz yoktu zaten, bizi yanıltmadılar. “Ekmek yiyorlarsa o zaman aç değiller” diyen zihniyetin bizlere bunları layık göreceği belliydi. 2021’de asgari ücret 2825 lira...
  • 2020, patronlar ve yönetenler için zenginliklerine zenginlik kattıkları, işçilerin alın terini, emeğini arsızca, hoyratça sömürdükleri bir yıl oldu. İşsizlik, ekonomik kriz, hayat pahalılığı, iş kazaları, hak gaspları, yasaklar, intiharlar....
  • Yoksul bir inşaat işçisinin çocuğu olarak büyüdüm. Az çok idare ederdik işte... Tüm yoksulluğumuza rağmen annemin eldeki parayı mümkün olduğunca beslenmemize ayırması bizi hayatta tuttu. Ama bazen işler çığırından çıkardı. Borçlar birikir, bakkal...
  • Maltepe Belediyesi işçilerinin grevi devam ediyor. Grevin üçüncü gününde Tugay Yolu’ndaki Park ve Bahçeler Müdürlüğü önünde bekleyen grevci işçileri ziyaret eden UİD-DER’li işçiler, dördünce gününde ise Gülsuyu’nda bulunan Maltepe Belediyesi...
  • CHP’li belediye yönetimleri işçilerin taleplerini karşılamak yerine, grevi karalayarak gözden düşürmeye çalışıyor. Belli ki tek merkezden harekete geçirilen trol ordusu, belediye işçilerini aşağılıyor. Demokrasi konusunda mangalda kül bırakmayanlar...
  • Çorum’da üretim yapan Ekmekçioğulları Metal fabrikasının işçileri DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikasında örgütlenmiş ve bu nedenle işten atılmışlardı. Ekmekçioğulları patronu, işyerinde çoğunluğu sağlayıp Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler...
  • 26 Şubat 1984’te kaybettiğimiz işçi sınıfının şairi Hasan Hüseyin Korkmazgil, acıyı da, umudu da, hasreti de, kavgayı da yazdı. Yaralara merhem olsun, karanlıkta ışık olsun, yüreklerde sevinç olsun, kavgaya çağıran ses olsun diye şiirleri, yüreğini...

UİD-DER Aylık Bülteni